Với các trường hợp này chúng ta cần làm gì để giúp trẻ?
vì sao trẻ lo âu, căng thẳng khi phải đi học?
Như chúng ta đã biết, trẻ nít có rất nhiều lo âu và xuất hiện ở từng độ tuổi. Ngay từ bé, trẻ thường bám theo kêu khóc khi mẹ rời nhà đi chợ hay đi làm. lo lắng thường gặp ở con trẻ 1 - 3 tuổi, tỷ lệ ngang nhau ở hai giới. Có thể khởi phát ở tuổi trước khi đi học, nhưng nhiều trường hợp bắt đầu ở 10 - 12 tuổi; thể nặng điển hình là không chịu đi học.
Có nhiều nguyên cớ dẫn đến hiện tượng trên:
Các yếu tố tâm lý tầng lớp: Trẻ nhỏ chưa trưởng thành và còn lệ thuộc vào mẹ; có nhiều lo sợ xảy ra trong thời đoạn phát triển như sợ mất mẹ, sợ mất tình yêu của mẹ,... đặc biệt là sợ phải chia ly với mẹ (sợ mất mẹ). con nít chỉ cảm thấy an toàn khi có mặt ba má mình.
Các nguyên tố tính cách: Việc trẻ em không muốn đi học, sợ đi học có thể là do trẻ nhận thức kém không theo kịp các bạn; trẻ khó thích ứng với môi trường mới do có điều kiện ăn ở, chăm chút khác biệt so với môi trường cũ... Một số trẻ thường chu đáo tỉ mỉ, muốn làm vui lòng, có thiên hướng tuân thủ. Gia đình có khuynh hướng gắn bó chăm nom nhau, trẻ nít được chiều chuộng, bác mẹ quá quan tâm.
Việc đổi thay môi trường sống, chuyển trường, chuyển lớp, chuyển chỗ ở đều là các cảnh huống gây stress với những trẻ này.
nguyên tố di truyền: Các nghiên cứu gia đình cho thấy trẻ mỏ bị lo lắng thường là con của người bị rối loạn lo âu chia ly thời trẻ.
Nhân tố học tập: trẻ nít thường tập nhiễm tính cách của bác mẹ. ba má bị lo âu ám ảnh sợ, con cái sẽ thích nghi với các tình cảnh mới với tính cách ám ảnh sợ, đặc biệt là với môi dài đường.
nguyên tố từ môi trường: Các nguyên tố bất lợi từ môi trường như điều kiện sinh hoạt và học tập nghèo nàn, trình độ nghiệp vụ sự phạm yếu kém, đôi khi trẻ bị bạn doạ hay bị cô giáo mắng, đánh, tạo áp lực...
bác mẹ, thân phụ nên gần gụi, cổ vũ trẻ, giúp trẻ giảm bớt lo lắng khi đi học. (ảnh minh họa)
diễn đạt và giải pháp
Một số trẻ stress lo âu khi đổi thay môi trường kèm theo các triệu chứng bệnh về thực thể như buồn nôn, đau dạ dày, đau chỗ này đau chỗ khác, đau đầu, đau bụng, choáng váng, chóng mặt, các triệu chứng này giống như cảm cúm. Ở trẻ lớn hơn và thanh thiếu niên, có thể thấy các triệu chứng tiêu biểu về tim mạch và hô hấp, đau ngực, hồi hộp, chóng mặt, choáng váng, nghẹt thở. Một số trẻ còn kèm theo các miêu tả của rối loạn giấc ngủ như đòi mẹ hay người có quan hệ gắn bó nằm bên cạnh cho đến khi trẻ ngủ, sợ bóng tối, khó ngủ, ác mộng…
Với những trường hợp này, trước nhất, chúng ta cần tĩnh tâm tìm hiểu căn nguyên khiến con lo âu, sợ đến trường. Khi tìm được duyên do xác thực chúng ta mới có thể tìm được cách khắc phục hạp.
bác mẹ nên gần gụi, lắng nghe và theo dõi những tâm can và diễn đạt của con cái. Tuyệt đối không tạo sức ép cho trẻ, đồng thời có thể góp ý để đay biết tình trạng của con, từ đó nuốm động viên con nhiều hơn, giúp con dần làm quen với môi trường mới. Chúng ta cũng có thể nhờ thân phụ tạo điều kiện để con ngồi gần, chơi cùng các bạn có tính cách vui vẻ, hòa đồng trong lớp để trẻ mau chóng tìm được niềm vui kết duyên khi đến trường.
Ngoài ra, cha mẹ không nên biểu lộ thái độ quá sốt sắng hay bị chi phối khi trẻ kêu mệt, đau đầu, đau bụng, buồn nôn hoặc có các triệu chứng này. Vì khi đó, trẻ có thể càng cố tình tỏ ra trầm trọng hơn và viện vào cớ đó để nghỉ học, hay không làm những việc chúng không thích. Bố mẹ cũng cần xác định rằng, những khó khăn này của trẻ chẳng thể chấm dứt ngay nên cần kiên trì để giúp đỡ con khắc phục.
Điều thiết thực nhất là cha mẹ nên chuẩn bị cho trẻ làm quen với môi trường mới ngay từ khi trẻ còn học ở bậc học dưới hay ở nhà bằng cách rèn cho con biết tuân một số luật lệ như ngồi yên, giữ lặng im trong khoảng thời gian nhất định, giúp con làm quen dần với các tri thức mới... Khi dạy con, cha mẹ cần chọn lựa theo ý thích của con và không nên theo kiểu bắt ép nhồi nhét. Hoạt động học tập nên xen kẽ với hoạt động chơi như vẽ, tô màu, xếp hình... Bố mẹ có thể dạy trẻ chuẩn y các hoạt động trong cuộc sống hằng ngày như để trẻ đếm, lấy bát, đũa mỗi bữa cơm, đếm bậc cầu thang, làm phép trừ số táo, số kẹo đã ăn...
Tuy nhiên, khi chúng ta đã tìm hiểu kĩ càng các duyên do và đã kiên trì thực hiện các cách khắc phục mà trẻ vẫn có bộc lộ lo âu, sợ hãi tăng lên hoặc mệt mỏi, sút cân thì việc cần làm là đưa trẻ đến các chuyên gia sức khỏe thần kinh và tâm lý để nhận sự đánh giá tham vấn và giúp đỡ kịp thời.
ThS Tâm lý Nguyễn Như Phương
