Một học trò có thể là người có hành vi đe, là nạn nhân của doạ hoặc cả hai. nạt học sinh là một dạng của bạo lực học đường, có thể gây ra tổn thương về mặt thể chất, tinh thần và tầng lớp, thậm chí là tử vong, và đã trở thành một vấn đề y tế công cộng được quan hoài trên toàn cầu cũng như ở Việt Nam.
Trên thế giới, mỗi năm có 6 triệu trai trẻ và 4 triệu trẻ gái có can dự trực tiếp đến bạo lực học đường, trên 3,2 triệu học sinh là nạn nhân của ăn hiếp mỗi năm. Tại Hoa Kỳ, có khoảng 28% học sinh từ 12 - 18 tuổi bị nạt tại trường, trong đó 18% học sinh bị xúc phạm, xọc, 18% là nạn nhân của những tin đồn, 5% bị đe dọa và 3% học sinh bị bắt làm những điều mà họ không muốn.
Một số nước có thiên hướng giảm về tỉ lệ bị doạ và có hành vi bắt nạt người khác như Đan Mạch, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Anh và Nauy. Bên cạnh đó, một số nước như Pháp, Bỉ, Hà Lan có tỉ lệ bị ăn hiếp vẫn gia tăng ở cả hai giới. Theo thưa của tổ chức Plan International (PI), khảo sát trên 5 quốc gia châu Á cho thấy học trò 12 đến 17 tuổi bị đe trong 6 tháng qua nao núng trong khoảng 28% đến 75% với các hình thức bắt nạt thể chất, nạt tinh thần và lạm dụng tình dục, trong đó, tỉ lệ bị doạ ở Việt Nam là 71%.
Ảnh minh họa
Tại Việt Nam, trong thời kì gần đây học trò bị bắt nạt như hăm dọa, đánh đập được san sớt phổ thông trên các trang mạng tầng lớp. Hành vi nạt trong độ tuổi đi học can hệ đến các vấn đề như thành tích học tập kém, hút thuốc lá và khuynh hướng lạm dụng rượu tăng, khả năng kiểm soát xúc cảm kém, có nguy cơ trầm mình tiềm tàng.
Có mối can hệ giữa học sinh bị đe với các nguyên tố:
- Đặc điểm cá nhân: hạnh kiểm, học lực, giới tính và khối lớp của học sinh
- Gia đình: nghề nghiệp, học thức, tình trạng hôn nhân của ba má, kinh tế gia đình, học sinh sống chung với ai, chừng độ quan hoài của gia đình, mức độ học trò chứng kiến bạo hành gia đình và chừng độ bị người nhà la mắng, đánh đập.
- Môi trường sống: chừng độ đánh nhau, cãi nhau tại nơi sinh sống và tối dạ tầng lớp.
- Nhà trường: mối quan hệ với kiền, học trò sống cô lập và chứng kiến nạt tại dài.
Theo một nghiên cứu trên 248 học trò trung học cơ sở tại tỉnh Phú Yên, tỉ lệ học trò bị doạ là 37,9%. Những yếu tố liên tưởng đến bị đe ở học trò là học lực, hạnh kiểm, khối lớp, kinh tế gia đình, tình trạng đánh nhau/cãi nhau và xảy ra các bợt tầng lớp tại khu vực sống, có chứng kiến doạ trong dài và mối quan hệ không tốt với thầy cô. Trong đó 3 yếu tố gồm học lực, kinh tế gia đình và tình trạng đánh nhau hoặc cãi nhau tại khu vực sống cần được chú trọng.
Trong nghiên cứu trên, phần đông học trò nhận được sự quan tâm từ gia đình, trong đó 64,5% cho là rất quan hoài và 31,1% là quan tâm, có 0,8% cho rằng không được gia đình quan tâm. Trong 12 tháng qua, phần đông học sinh không chứng kiến bạo lực gia đình (60,1%), nhưng có tới 51,6% học trò trả lời đã bị người thân la mắng đánh đập, trong đó 6,8% học trò bị la mắng, đánh đập với chừng độ bộc trực. Hơn 50% học trò sống trong khu vực có xảy ra đánh nhau hoặc cãi nhau, với mức độ đôi khi là 43,1% và liền là 8,9%. Một phần nhỏ học trò sống trong khu vực có các bạc từng lớp như cờ bạc, trộm cắp, cướp giật…
Một điều đặc biệt, những học trò từ khối lớp 7 đến khối lớp 9 trong nghiên cứu này có tỉ lệ bị doạ cao hơn so với học trò lớp 6.học sinh có học lực từ khá trở xuống có tỉ lệ bị bắt nạt cao hơn so với học sinh có học lực giỏi.học sinh có hạnh kiểm từ khá trở xuống có tỉ lệ bị đe cao hơn so với học trò có hạnh kiểm tốt. Theo định nghĩa, trêu chọc được thực hành một cách thân thiện, vui vẻ không được xem là nạt, có thể học trò đang trong độ tuổi có sự biến chuyển về mặt tâm lý, những học sinh ở khối lớp lớn hơn dễ mẫn cảm hơn với sự thuộc lòng của bạn bè và cho rằng đó là hành vi bắt nạt đối với mình.
Những học sinh có học lực kém thường bị bạn bè xọc gây khó chịu hoặc ít được chú ý gây cảm giác bị xa lánh, đó được xem là những hình thức doạ. Tâm lý chung của các bậc phụ huynh là không muốn cho con em mình chơi với những trẻ sống ở môi trường sống phức tạp, có nhẽ thành thử mà những học sinh sống ở nơi ngay xảy ra đánh nhau/cãi nhau thường bị nạt hơn. Bên cạnh đó, với những học sinh có điều kiện kinh tế gia đình khá giả, thứ nhất, có thể cách xử sự của các em chưa phù hợp; thứ hai, các em thường mang những đồ vật có giá trị đến lớp, vô hình chung những điều đó đã khiến các em trở nên nạn nhân của ăn hiếp trong trường học.
dù rằng mối hệ trọng giữa học trò bị doạ với các nguyên tố khác về đặc điểm nhà trường là chưa rõ ràng, song vẫn cần sự quan tâm nhiều hơn từ phía nhà trường.Việc học sinh nhận định rằng đay nghiến đối xử không công bằng có thể phát sinh sự ghen tị, dẫn đến những ứng xử không ăn nhập giữa các học sinh với nhau.Bên cạnh đó, tác động từ phương pháp giáo dục có thể có ảnh hưởng hăng hái hoặc thụ động đến nhận thức của học trò, bởi thế việc tuyển lựa hình thức xử phạt một cách hợp lý và khoa học là quan yếu.
CN Y tế Công cộng LÊ HUỲNH NHƯ
